11:17
Giá cổ phiếu của tập đoàn công nghệ khổng lồ Apple đã đạt mức đỉnh trên 132 USD vào một năm trước đây, nhưng hiện tại chỉ còn khoảng 94 USD. Điều này xảy ra bất chấp những thông tin cho rằng tập đoàn đầu tư Berkshire Hathaway của nhà tỉ phú Warren Buffett gần đây đã mua hơn 9,8 triệu cổ phiếu của Apple. Từ đỉnh cao của thị trường năm ngoái, Apple đã mất khoảng 250 triệu USD giá trị vốn hoá thị trường, với giá trị giảm chỉ còn trên 500 tỷ USD.
Vào đầu năm nay, Apple lần đầu tiên đưa ra bản báo cáo về sự sụt giảm doanh số bán điện thoại thông minh so với năm trước. Điều này là do một số yếu tố, bao gồm sự ra đời liên tiếp của các dòng điện thoại thông minh Samsung (vượt qua doanh số bán điện thoại thông minh của Apple trong năm 2010) cũng như sự xuất hiện của một số lượng lớn các nhà sản xuất điện thoại từ Trung Quốc và Ấn Độ với những tính năng mạnh mẽ và giá thành rẻ.
Apple – Kẻ Lũng Đoạn Trong Lịch Sử
Với những nhìn nhận rút ra từ lịch sử, các chuyên gia thị trường đã tìm thấy nhiều vấn đề đáng để suy ngẫm. Vào giữa những năm 2000, công ty công nghệ Phần Lan Nokia thống trị ngành công nghiệp điện thoại di động toàn cầu. Vốn hóa thị trường của nó đã vượt quá 269 tỷ USD khi ở mức cao điểm ngay trước vụ khủng hoảng của ngành công nghệ tại sàn giao dịch chứng khoán NASDAQ cuối năm 2000. Ngày nay, cổ phiếu Nokia chỉ có giá trị vào khoảng một phần mười so với thời kì đỉnh cao đó và vào năm 2011 tập đoàn này đã phải rút lui khỏi lĩnh vực kinh doanh điện thoại di động – nơi nó đã từng thống trị.
Điều đứng sau sự sụp đổ của Nokia chính là Apple. Dưới sự lãnh đạo của nhà sáng lập Steve Jobs, Apple đã chuyển mình từ một hãng công nghệ chuyên bán các máy tính cá nhân thành một thế lực lớn của ngành công nghệ điện thoại di động thế giới. Apple đã nhận ra cơ hội, không chỉ bán riêng lẻ một chiếc điện thoại, mà còn bao gồm khả năng truy cập vào một hệ sinh thái – âm nhạc, ứng dụng và các nội dung khác.
Từ đó Apple đã hoàn toàn thay đổi cuộc chơi trong lĩnh vực công nghệ và các sản phẩm công nghệ liên quan, và khái niệm “kẻ chen ngang” cũng được đặt ra để nói về sự soán ngôi này. Apple đóng vai trò dẫn đầu, đưa người dùng trở thành trung tâm của các trải nghiệm trên điện thoại di động – bài học mà các đối thủ cạnh tranh đã không học được mãi cho đến sau này.
Câu hỏi lớn được đặt ra là, điều gì sẽ xảy ra tiếp theo với Apple? Công ty này đang ngồi trên một khoản doanh thu khổng lồ ở mức hơn 200 tỷ USD từ các sản phẩm iPhone béo bở, với tỉ suất lợi nhuận vượt trội so với các dòng điện thoại của đối thủ cạnh tranh, trong một thị trường ngày càng chật hẹp.
Tuy nhiên ngày nay, những đối thủ cạnh của Apple đã tiến bộ và Apple, nói một cách tương đối, đang phải đấu tranh. Apple dường như đang bị hụt hơi trong lĩnh vực sản xuất điện thoại di động, công ty không còn quyền đưa ra nhiều yêu sách và đạt tỉ suất lợi nhuận lớn trên các sản phẩm cao cấp của mình. Như vậy cả tỉ suất lợi nhuận và doanh thu của tập đoàn này đều đang giảm. Điều đáng lo ngại là khi điện thoại di động trở nên phổ biến hơn, đối thủ cạnh tranh của Apple sẽ đẩy giá xuống, do đó lợi nhuận của các năm trước sẽ bay hơi. Liệu rằng điều này có thể trở thành sự suy giảm sẽ “kết liễu” Apple?
“Con Bò Tiền” Tiếp Theo Sẽ Là Gì?
Nhiều đồn đoán trong những tuần gần đây đã đặt câu hỏi về kế hoạch phát triển trong tương lai của Apple. Tại một vài thời điểm trong những năm qua, công ty nhận ra rằng ngành công nghiệp di động đang đạt bão hoà và sẽ không còn là “con bò tiền” (cash cow) béo bở như trước đây nữa. Apple đã ngay lập tức có các phản ứng cho vấn đề này, tăng một lượng lớn chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển, từ khoảng 3 tỷ USD trong năm 2012 lên khoảng 10 tỷ USD trong năm 2016.
Các suy đoán được đưa ra gần đây cho thấy rằng Apple đang có kế hoạch thay đổi toàn diện từ hôm nay. Dường như quá khứ đang lặp lại, năm 2007 Apple từng chuyển hướng từ máy tính và máy nghe nhạc sang điện thoại di động. Liệu Apple sẽ may mắn một lần nữa?
Apple đang đầu tư mạnh vào các sản phẩm trong dự án iCar, cho thấy tham vọng trở thành một thế lực mới trong ngành sản xuất xe điện và phương tiện giao thông cá nhân. Trong ngành công nghiệp mới này, Apple phải đối mặt với một đối thủ cạnh tranh cũng không kém cạnh – hãng công nghệ Tesla. Cũng giống như Apple, giá cổ phiếu của Tesla đã giảm khoảng 30 phần trăm trong năm qua – ngành công nghệ tuy có nhiều cơ hội nhưng cũng đầy rẫy rủi ro.
Nhà sáng lập của Tesla, ông Elon Musk có nhiều đặc điểm tưởng đồng với người sáng lập của Apple là Steve Jobs. Cả hai đều được mô tả là những người có cái nhìn rất thông minh và độc lập. Cả hai cũng đã từng gần như mất tất cả mọi thứ – Steve Jobs vào năm 1986 sau khi rời Apple và Musk hai mươi năm sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Trong cả hai trường hợp, cách phản ứng của họ là tiến hành đổi mới và đặt cược tất cả vào làn sóng công nghệ tiếp theo. Trong cả hai trường hợp, họ đều đã đạt những thành công vang dội.
Đặt Cược Mọi Thứ…
Những sử gia trong lĩnh vực chứng khoán đã kết luận về chu kỳ bất biến của các ngành công nghiệp – sinh ra, tăng trưởng và cuối cùng là lụi tàn. Rút lui ra khỏi một ngành công nghiệp khi đang ở đỉnh cao dường như là điều rất hợp lý, nhưng trong thực tế điều này rất hiếm khi xảy ra.
Đối với Apple, tìm ra một tương lai kế tiếp sau iPhone và phân bổ các nguồn lực tài chính là một thách thức to lớn. Toàn bộ giá trị hiện tại của Apple về cơ bản đang gắn liền với dòng sản phẩm này và liên quan đến các doanh nghiệp cũng như các cổ đông. Những nhà phân tích thị trường thực sự đang khá nghi ngại về khả năng của Apple khi gieo con xúc xắc cho làn sóng công nghệ lớn tiếp theo.
Thách thức đặt ra là đảm bảo thay đổi một cách nhanh chóng để tránh bị loại ra khỏi cuộc đua. Về vấn đề này, có rất nhiều bài học trong lịch sử, một hình mẫu có thể kể đến là Kodak. Đối với Apple, các phương hướng thay đổi không chỉ là sự cải tiến trên các sản phẩm iPhone 7, 8 và 9, mà là cái gì đó căn nguyên hơn. Một phần là ở việc quay lưng hoàn toàn với iPhone.
Không được phép phạm sai lầm, đây sẽ là một thời điểm khó khăn của Apple khi tập đoàn này đang thận trọng chuyển đổi sang phiên bản tiếp theo. Rủi ro là cực kì cao, nhưng nếu tập đoàn này có thể làm trót lọt một lần nữa và dẫn đầu trong một phân khúc mới, đó sẽ là một thành tích rất đáng chú ý.
Tác giả: Nigel Martin, John Rice/ The Conversation
Nhóm dịch Đại Kỷ Nguyên
Nhóm dịch Đại Kỷ Nguyên
